«Χαμένες», «καμμένες» χρονιές υπάρχουν μόνο για «μικρές» ομάδες

 
«Η σαιζόν τελείωσε πριν καν αρχίσει». «Η σαιζόν χάθηκε ήδη, πάμε για 5η θέση στο πρωτάθλημα». «Η σαιζόν είναι καμμένη, τουλάχιστον να μπουν βάσεις για του χρόνου». Οι συγκεκριμένες φράσεις, σε ποικίλες παραλλαγές, κατέκλυσαν τα κιτρινόμαυρα κοινωνικά δίκτυα το βράδυ του Δεκαπενταύγουστου μετά τον αποκλεισμό στον γ’ προκριματικό γύρο του Conference League από την αρμενική Νώε. Μια «αθώα» ανάγνωση της περιρρέουσας ατμόσφαιρας καταλήγει χωρίς πολλή ανάλυση στο ότι πρόκειται για συνήθεις αφορισμούς πάνω στο θυμό, που θα έχουν ξεχαστεί το επόμενο πρωί. Μια πιο περίπλοκη εκδοχή θέλει κουβέντες τόσο βαριές και απόλυτες να εκφέρονται υστερόβουλα, με σκοπό να κατατείνουν στη δημιουργία πίεσης προς την ΠΑΕ να διαψεύσει τους «πελάτες»-«Κασσάνδρες» και έτσι, με την προσδοκώμενη αντίδραση, «να σωθεί η χρονιά». Φοβάμαι ότι μάλλον ισχύει μια άλλη εξήγηση: πρόκειται για αντιδράσεις «οπαδών μικρής ομάδας», οπαδών που δεν αντέχουν πλέον το «μέγεθος» της ομάδας που υποστηρίζουν να ισούται με αυτό που υπήρξε μέχρι πριν 15 χρόνια η ΑΕΚ, με αυτό στο οποίο, αρχής γενομένης από πρόπερσι, θα έπρεπε σιγά-σιγά να αρχίσει να επιστρέφει. Αν ο φόβος είναι αληθινός, η εν λόγω νοοτροπία είναι πολύ πιο επικίνδυνη για το μέλλον του κλαμπ σε σχέση με τα τρέχοντα τεράστια αγωνιστικά του προβλήματα.
 
Όπως έχει ξαναγραφεί στο παρόν ιστολόγιο, στην περί ανάγκης απομελισσανιδοποίησης του συλλόγου σχετική αρθογραφία, βασικό ιδεολόγημα που παρήγαγε ο μελισσανιδισμός για να αποκρούει την κριτική και την προβολή απαιτήσεων από τους οπαδούς υπήρξε αυτό μιας ΑΕΚ δήθεν ανέκαθεν δευτεροκλασάτης, υποδεέστερης σε σχέση με τον εκάστοτε ανταγωνισμό, με σποραδικές αναλαμπές οφειλόμενες σε πρόσωπα μεγαλύτερου «μεγέθους» από εκείνη. Περαιτέρω, προκειμένου να κανονικοποιούνται στο κιτρινόμαυρο συλλογικό θυμικό τα αγωνιστικά «ναυάγια» και να μην προκαλούν αντιδράσεις, καλλιεργήθηκε ένα προφίλ μιας διαχρονικά αναξιοπαθούσας, πτωχής, ταλαίπωρης, μίζερης, πλην τίμιας, ΑΕΚ. Έδαφος πρόσφορο για να ριζώσουν τέτοια ιδεολογήματα, η αλήθεια είναι ότι υπήρχε. Στην εποχή της παντοκρατορίας Κόκκαλη στο ελληνικό ποδόσφαιρο (1996-2009), η ΑΕΚ παρέταξε στο τεραίν μερικά από τα ισχυρότερα συγκροτήματα της ιστορίας της και ορισμένους παίκτες πανευρωπαϊκής έως παγκόσμιας κλάσης. Παρά ταύτα είδε τίτλους πρωταθλημάτων που άξιζε να καταλήγουν με κάθε μέσο, θεμιτό και αθέμιτο, στον Πειραιά. Ίσως ασυναίσθητα, εν είδει ενός ψυχολογικού μηχανισμού άμυνας για να διαχειριστεί την οργή από τις κλοπές, ο ΑΕΚτζής άρχισε από τότε να περιχαρακώνεται πίσω από ένα αίσθημα ματαιότητας και μοιραλατρικές εν γένει αντιλήψεις.
 
Χαρακτηριστικό γνώρισμα του μελισσανιδισμού αποτέλεσε εξάλλου η εργαλειοποίηση δύο βασικών ανθρώπινων αισθημάτων: της ελπίδας και της νοσταλγίας. Κύρια προγραμματική υπόσχεση της μελισσανίδειας διοίκησης, πάνω από κάθε αγωνιστική επιτυχία, ήταν η «επιστροφή στο σπίτι μας», «εκεί που γκρεμίστηκαν τα όνειρά μας», σταθερά συνοδευόμενη από το αφήγημα πως αυτή η επιστροφή θα αποτελούσε νομοτελειακά το εχέγγυο για ένα καλύτερο αύριο. Ποιος Ενωσίτης που συνδύασε τα παιδικά, εφηβικά και νεανικά του χρόνια με αναμνήσεις από το ηχόχρωμα του «Νίκος Γκούμας» δεν θα γοητευόταν από αυτήν την προοπτική; Να ξαναγυρίσει στην ασφάλεια των παλιών γλυκών αναμνήσεων, να ξανανιώσει νέος και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι πλησιάζει ένα λαμπρό μέλλον; Η ανάκτηση της χαμένης νιότης, η αίγλη ενός «ζεστού», ενός οικείου γηπέδου-«σπιτιού» που θα τον περιμένει στη θαλπωρή του για να δραπετεύει από τη δύσκολη καθημερινότητα, οδήγησε πολύ μεγάλο μέρος του ενωσίτικου κοινού, ειδικά αυτού που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, να συμβιβαστεί με το προτεινόμενο αντίτιμο: αρχικά την πτώση στη Γ’ κατηγορία και εν συνεχεία την υστέρηση σε σχέση με τον εγχώριο ανταγωνισμό για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
 
Σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο και με αυτό το ιδεολογικό υπόβαθρο, ο κιτρινόμαυρος κόσμος συνήθισε να βλέπει την ΑΕΚ να διανύει σαιζόν χωρίς πρωταγωνιστικές βλέψεις, χωρίς αγωνιστικούς στόχους. Εξοικειώθηκε με μια ΑΕΚ εκτός διεκδίκησης πρωταθλήματος από τον Οκτώβρη. Εντέλει ένα μεγάλο μέρος του κοινού της μάλλον άρχισε να νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια και ηρεμία με αυτήν την κατάσταση. Βάφτισε τις σαιζόν «μεταβατικές», μια βολική, ανώδυνη, ουδέτερα φορτισμένη λέξη και χάθηκε σε νοσταλγικές ονειροπολήσεις για το ένδοξο παρελθόν και ελπιδοφόρα οράματα για το μέλλον.
 
Όταν τη διετία 2022-2024 η ΑΕΚ του Αλμέιδα επιτέλους πραγματοποίησε σταθερή, διαρκή πρωταθληματική πορεία, κατακτώντας την πρώτη σαιζόν τον τίτλο στην τελευταία αγωνιστική, χάνοντας τη δεύτερη σαιζόν τον τίτλο στην τελευταία αγωνιστική, ένα ευάριθμο κομμάτι των Ενωσιτών δεν άντεξε το βάρος του πρωταθλητισμού. Είχε ξεχάσει πως πρωταθλητισμός δεν σημαίνει μόνο νίκες και πανηγύρια. Σημαίνει επίσης και άγχος, αγωνία, απογοητεύσεις, αίσθημα απώλειας, αίσθημα μη ολοκλήρωσης. Υπήρχαν ΑΕΚτζήδες μετά το 0-0 με τον ΟΣΦΠ στα πλέι-οφ του 2023 που έγραφαν ότι προτιμούσαν να ηττηθεί η ομάδα για να χάσει μια ώρα αρχύτερα τον τίτλο αντί να τον χάσει στο τέλος στην ισοβαθμία με τον ΠΑΟ και να τελειώνει νωρίτερα «το βάσανο»(!). Υπήρχαν πολλοί περισσότεροι στο τέλος της περσινής αγωνιστικής περιόδου που την χαρακτήριζαν μαρτυρική, εφιαλτική, τη χειρότερη όλων των εποχών. Αποτυχία τεράστια η απώλεια του περσινού τίτλου, πράγματι. Αλλά εφιάλτης μια σαιζόν που η ΑΕΚ επιτέλους ανταποκρίθηκε για δεύτερη σερί χρονιά στα ιστορικά της στάνταρ; Σοβαρά; Θα ήταν φαίνεται πολύ προτιμότερο μια ακόμα 3ο-4η θέση, στο -20 από Δεκέμβρη, για να γλιτώσουμε πόνο και άγχος.
 
Τα χρόνια της εξοικείωσης των ΑΕΚτζήδων με μια παρακμιακή ΑΕΚ συνέπεσαν συγκυριακά με την εποχή της ραγδαίας ανάπτυξης και δημοφιλίας των κοινωνικών δικτύων και της ποπ κουλτούρας που αυτά εγκαθίδρυσαν. Ένα από τα βασικά συστατικά αυτής της κουλτούρας ήταν -και είναι ακόμα- το φαινόμενο των χιουμοριστικών, (αυτο)σαρκαστικών memes, φαινόμενο που γεννήθηκε ίσως για να διασκεδάζει την αμηχανία μιας ολοένα πιο περίπλοκης καθημερινότητας. Ο ΑΕΚτζής, που ανέκαθεν στη δική του οπαδική κουλτούρα διέθετε αίσθηση του χιούμορ και δεν φειδόταν αυτοσαρκασμού, βρήκε ένα ακόμα πολύ βολικό καταφύγιο για να μεταβολίζει άσχημες και παράταιρες με το ένδοξο παρελθόν της ομάδας καταστάσεις: τις μετέτρεψε σε πηγή γέλιου. Από ένα σημείο και μετά, για ένα σεβαστό ποσοστό κιτρινόμαυρων που εκφράζεται στο διαδίκτυο, κύριος συναισθηματικός δεσμός του με την ομάδα φαινόταν να μην είναι πια τόσο το ποδόσφαιρο, όσο η συμβολή της στην παραγωγή «καλτ» στιγμιότυπων. Κανενός άλλου μεγάλου ελληνικού συλλόγου οπαδοί δεν έχουν αφιερώσει τόσο χρόνο και τόσο ιντερνετικό χώρο για να τρολάρουν την ίδια τους την ομάδα.
 
Ας μην διαφύγει της προσοχής ότι στην εποχή του «viral», στην εποχή που χάρη στα social media ο καθένας μπορεί να γίνει, κατά το γνωστό απόφθεγμα του Γουόρχολ, διάσημος για 15 λεπτά, ο ΑΕΚτζής ίσως άρχισε ενδόμυχα να απολαμβάνει την αναγνωρισιμότητα του ίδιου ως ανθρωπότυπου στους κόλπους της ποπ κουλτούρας. Σαγηνεύτηκε από το θέαμα άσχετων με το ποδόσφαιρο ή εν γένει τρίτων να επιδοκιμάζουν για το πόσο «γαμάτος», «ακομπλεξάριστος», «κουλ», «ιντελεκτουέλ» είναι ο ΑΕΚτζής οπαδός, που δεν έχει πρόβλημα να παρωδεί τον εαυτό του και την ομάδα του, σε αντίθεση με τους «ντεκαβλέ» βάζελους ή τους «απολίτιστους» γαύρους βορρά και νότου.
 
Μετά από όλα αυτά, μάλλον κάπως έτσι φτάσαμε στον απόηχο μιας ομολογουμένως τεράστιας αγωνιστικής αποτυχίας, ενός πράγματι εξευτελιστικού αποκλεισμού, να διαβάζουμε για «καμμένες» και «χαμένες» χρονιές ήδη από 15 Αυγούστου. Πριν καν ξεκινήσει το πρωτάθλημα... Τόση σπουδή πια να φύγει το επάρατο άγχος και να το γυρίσουμε στο αυτοτρολάρισμα; Αναρωτιέμαι: στους κόλπους ποιου άλλου οργανισμού που αντιμετωπίζει εαυτόν ως σημαίνον «μέγεθος» ευδοκιμούν τέτοιες νοοτροπίες; Ας μην πάμε μακριά. Για χρόνια προβληματιζόταν ο κιτρινόμαυρος κόσμος αν υπάρχει κάτι που αξίζει να μιμηθούμε από τον κυρίαρχο ΟΣΦΠ, εκτός φυσικά από τη σύσταση «παραγκών» και «Ε.Ο». Να λοιπόν ένα στοιχείο: πάντα προβολή υψηλών απαιτήσεων, ποτέ ψυχική παραίτηση κατά την εξέλιξη μιας σαιζόν, όσο δυσοίωνη και αν μοιάζει, όσο μη αναστρέψιμη κι αν φαίνεται μια κακή πορεία. Μέχρι και στον κάποτε κωμικό ΠΑΟΚ προβάλλονται πλέον κάθε χρόνο υψηλές απαιτήσεις και οι αποτυχίες εκλαμβάνονται ως έναυσμα για ακόμα πιο πεισματικές προσπάθειες.
 
Για το τι χρειάζεται η ΑΕΚ για να συνέλθει άμεσα μπορεί να διαφωνούμε. Μπορεί να προταθούν δέκα διαφορετικές, βάσιμες, αξιοσέβαστες όλες τους, απόψεις. Να αποπεμφθεί ο Αλμέιδα, να παραμείνει με επαυξημένη εμπιστοσύνη στο πρόσωπό του, να αλλάξουν παίκτες, να αλλάξει το στελεχιακό δυναμικό, ο καθένας μπορεί να υποστηρίξει και κάτι ξεχωριστό. Όλοι όμως, αν θέλουμε να λεγόμαστε οπαδοί «μεγάλης» ομάδας, αν θέλουμε η ΑΕΚ να διατηρηθεί στην «κανονικότητα» ενός «μεγάλου» κλαμπ, οφείλουμε με κάθε τρόπο, με τη φυσική μας μαζική παρουσία στο γήπεδο, με την ενεργή συμμετοχή μας στο δημόσιο διάλογο στα κοινωνικά δίκτυα, να απαιτούμε συνεχώς από τον πρόεδρο, τον προπονητή και τους παίκτες, όποιοι κι αν είναι αυτοί, το καλύτερο δυνατό, την επίτευξη του μέγιστου. Την κατάκτηση του νταμπλ. Δεν είναι εφικτό; Του πρωταθλήματος. Ούτε; Την κατάκτηση του κυπέλλου και τον τερματισμό στη 2η θέση. Σημειωτέον ότι η 2η θέση οδηγεί φέτος στα προκριματικά του Champions’ League και η κατάκτηση του Κυπέλλου σε αυτά του Europa League, άρα προστίθενται «μαξιλαράκια», «ζωές», ευκαιρίες στην επόμενη καλοκαιρινή προσπάθεια εισόδου σε κυρίως φάση διοργάνωσης της UEFA.
 
Εντέλει, ακόμα κι αν κυριαρχήσει ένα απαιτητικό, μαχητικό πνεύμα από πλευράς οπαδών, μια χρονιά μπορεί όντως να εξελιχθεί καταστροφικά, να μη βρεθεί ποτέ λύση στα αγωνιστικά προβλήματα. Αν είναι να επέλθει μια καταστροφή, ας συμβεί μετά από πραγματική εξάντληση κάθε περιθωρίου αποφυγής της και όχι εν μέσω αδιαφορίας και χαβαλέ. Είναι ό,τι διακρίνει τους πραγματικά «μεγάλους» από το σωρό.