Menu

ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ

Ποδόσφαιρο: Ψωμιάδης, Γρανίτσας, Παππάς, Νοτιάς, Θανόπουλος, Αδαμίδης, Κασνακίδης, Δημητρέλος, Original, ΑΡΔ
Μπάσκετ: Φιλίππου, Γρανίτσας, Δρόσος, Καραμανλής, Original

Η ιστορία ενός εμβλήματος

Βασικό κομμάτι της ταυτότητας κάθε αθλητικού συλλόγου, πέρα από το όνομα και τα διακριτικά του χρώματα, αποτελεί το έμβλημά του. Εν αντιθέσει με την πλειονότητα των ελληνικών ομάδων, το σήμα κατατεθέν της ΑΕΚ δεν είναι απλά μια τυχαία εικαστική επινόηση κάποιου εκ των ιδρυτών της. Είναι κάτι πολύ παραπάνω: ένα σύμβολο άρρηκτα συνδεδεμένο με την ελληνική ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά του λαού μας: ο βυζαντινός Δικέφαλος Αετός.

Προέλευση
Πολλές είναι οι εκδοχές για την μετάλλαξη του κλασικού μονοκέφαλου ρωμαϊκού αετού (που μαζί με το χριστόγραμμα και το σταυρό αποτελούσε ένα από τα συνηθέστερα σύμβολα του Βυζαντίου και των Βυζαντινών –της Ρωμανίας και των Ρωμιών καλύτερα) σε δικέφαλο. Σύμφωνα με την κορυφαία βυζαντινολόγο Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η μεταβολή συντελείται με την επανάκτηση της Πόλης το 1261 ώστε να αποτυπωθεί ο διμέτωπος αγώνας που έπρεπε πλέον να διεξάγει η Ρωμιοσύνη για να επανακτήσει τα απολεσθέντα εδάφη της, δυτικά απέναντι στους Λατίνους, ανατολικά απέναντι στους Τούρκους. Στους αιώνες της οθωμανικής κατάκτησης ο δικέφαλος συνδέθηκε με την Ορθόδοξη Εκκλησία και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο -με απόφαση των Οθωμανών σουλτάνων- είχε καταστεί η κεφαλή του υπόδουλου Γένους. Έτσι βρήκε σιγά-σιγά το δρόμο του για να ενταχθεί στη λαϊκή παράδοση, την τέχνη και τη συνείδηση των Νεοελλήνων, ειδικότερα αυτών που συνέχιζαν να ζουν υπό οθωμανική κυριαρχία και μετά την ίδρυση και επέκταση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, δηλαδή των Κωνσταντινουπολιτών και των Μικρασιατών.


Τα πρώτα σχέδια
Στο πρώτο καταστατικό της Ένωσης αναφέρεται ότι σαν σφραγίδα του σωματείου στα σχετικά με αυτό έγγραφα θα χρησιμοποιείται ο φοίνικας. Ως έμβλημα στη φανέλα όμως εξαρχής επιλέχθηκε ο Δικέφαλος, ώστε να καταδειχθεί με τον καλύτερο τρόπο η καταγωγή της νέας ομάδας. Από το 1924 μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ’60 δεκάδες παραλλαγές του Δικεφάλου κόσμησαν την κιτρινόμαυρη. Απλοϊκά κατά βάση σχέδια, άλλοτε με μορφή θυρεού, άλλοτε περίκλειστα σε στρογγυλό περίγραμμα. Δεν ήταν λίγες οι φορές πάντως σ’ αυτό το μακρύ χρονικό διάστημα που η ομάδα αγωνιζόταν χωρίς το σήμα, αφού η πρακτική της προσθήκης του στη φανέλα καθιερώθηκε πλήρως από το 1970 και έπειτα.
Νεγρεπόντης, Μαρόπουλος, Κανάκης, Νεστορίδης με διαφορετικές εκδοχές του Δικεφάλου στο στήθος

Ο θυρεός του 1970-1972
Ένα σχέδιο-σταθμός στην εξελικτική πορεία του εμβλήματος αφού θα αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τις περισσότερες από τις μεταγενέστερες εκδοχές. Ο αετός είναι στεφανωμένος και στα δύο κεφάλια με κορώνες, στο αριστερό πόδι κρατά ξίφος, στο δεξί σκήπτρο, ενώ στην πλάτη του για πρώτη φορά εμφανίζεται να φέρει ρομφαίες(;).
Κώστας Νικολαΐδης, 1971

Φτερά προς τα πάνω (1972-1975)
Το σχέδιο που ακολούθησε την επόμενη τριετία ήταν επίσης καινοτόμο αφού για πρώτη φορά τα φτερά του Δικεφάλου ανοίγουν προς τα πάνω.
Χρήστος Αρδίζογλου, 1975


Επιστροφή στο κλασικό μοτίβο (1975-1977)
Τα αντιστραμμένα φτερά ξανάδωσαν σύντομα τη θέση τους σε ένα σχέδιο περίπου ίδιο με αυτό του 1970, μόνο που πλέον δεν είχε τη μορφή θυρεού. Ο συνδυασμός ξίφος στο δεξί πόδι του αετού, υδρόγειος σφαίρα με σταυρό στο αριστερό θα συνοδεύει πλέον το Δικέφαλο στο υπόλοιπο της ζωής του. Να σημειώσουμε επίσης ότι κάτω από τον αετό αναγραφόταν το έτος ίδρυσης του συλλόγου.
Διονύσης Τσάμης


Τα τρία εμβλήματα της περιόδου Adidas (1977-1982)
Το 1977 η Adidas έγινε η πρώτη «επώνυμη» εταιρία ένδυσης που ανέλαβε προμηθευτής ρουχισμού της Ένωσης. Η συνεργασία διήρκεσε για πέντε χρόνια, μέχρι το 1982. Στο διάστημα αυτό η ομάδα χρησιμοποίησε τρεις διαφορετικές παραλλαγές του Δικέφαλου Αετού. Τη σαιζόν 1977-78 φορέθηκε αποκλειστικά η πρώτη, την επόμενη χρονιά προστέθηκε στο ενδυματολόγιο η δεύτερη, ενώ η τρίτη κυριάρχησε από το 1980 και έπειτα. Και οι τρεις αετοί έφεραν στα πόδια το ξίφος και την υδρόγειο σφαίρα με το σταυρό που στο Βυζάντιο υποδήλωνε την κοσμική και πνευματική εξουσία του αυτοκράτορα.

Η ομάδα του 1978-79 φορώντας την πρώτη βερσιόν
Μίης Δομάζος (με τη δεύτερη βερσιόν)
Η 3η βερσιόν του σήματος επί Adidas στο στήθος του Καραβίτη

Εποχή «Ζήτα» (1982-1989)
Από τις τρεις εκδοχές του σήματος της περιόδου Adidas, αυτή που «επιβίωσε» στην 7ετία κατά την οποία την ΑΕΚ «έντυνε» η εταιρία «Zita Hellas» του ιδιοκτήτη της κιτρινόμαυρης ΠΑΕ Ανδρέα Ζαφειρόπουλου, ήταν και αυτή που λανσαρίστηκε τελευταία, με στυλιζαρισμένα τα φτερά και την ουρά. Στη φανέλα τυπωνόταν χωρίς το στρογγυλό περίγραμμα.
Χόκαν Σάντμπεργκ, Θωμάς Μαύρος, Μάρτον Εστερχάζι, 1985

Εποχή Diadora (1989-1993)
Το έμβλημα διαφοροποιήθηκε και πάλι το 1989, όταν το ντύσιμο της Ένωσης ανέλαβε η ιταλική Diadora. Το σχέδιο που προτιμήθηκε, ένας απλοϊκά σχεδιασμένος δικέφαλος με δύο σπαθιά και στεφανωμένος με σταυρό ανάμεσα στα κεφάλια, δεν ήταν άγνωστο στους Ενωσίτες. Είχε χρησιμοποιηθεί και παλιότερα ως έμβλημα της Βασίλισσας του ελληνικού μπάσκετ στη δεκαετία του ’60 (βλ. παρακάτω).
Στέλιος Μανωλάς, 1990

Ο θυρεός του 1993
Το καλοκαίρι του 1993, επιθυμώντας να συνδυάσει την επιτυχημένη πρώτη χρονιά του ως (συν)ιδιοκτήτης της ΠΑΕ με έναν αέρα εκμοντερνισμού, ο Δημήτρης Μελισσανίδης αποφάσισε να προβεί σε ριζικές στυλιστικές αλλαγές. Το έμβλημα μετατράπηκε και πάλι σε θυρεό, με το όνομα της ομάδας να αναγράφεται πλέον σε ξεχωριστό άσπρο πλαίσιο, ενώ κάτω από τον αετό προστέθηκε για πρώτη φορά η ένδειξη F.C.. Ένα άλλο καλοκαίρι, 20 χρόνια αργότερα, με την ομάδα να υποβιβάζεται στη Γ’ Εθνική και τον «Τίγρη» να αναλαμβάνει και πάλι διοικητικός της ηγέτης, το σχέδιο υποβλήθηκε σε δύο μικροτροποποιήσεις: η γραμματοσειρά λέπτυνε, ενώ η υδρόγειος με το σταυρό ξαναέγινε ευδιάκριτη, αφού μέχρι τότε «κρυβόταν» πίσω από το φτερό.

Βασίλισσα
Από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 μέχρι και το 1996 η μπασκετική ΑΕΚ λίγο-πολύ φορούσε τα ίδια εμβλήματα με την αντίστοιχη ποδοσφαιρική. Το Κύπελλο Κυπελλούχων του 1968 και το αήττητο πρωτάθλημα της ίδιας χρονιάς κατακτήθηκαν με το σχέδιο που έμελλε να φορεθεί στο ποδοσφαιρικό τμήμα επί Diadora. Τη δεκαετία του ’70 επικράτησε η πρακτική να μη ράβεται σήμα και απλά να αναγράφεται στη φανέλα με μεγάλα γράμματα το όνομα του συλλόγου. Τα εμβλήματα επέστρεψαν από το 1980 εναρμονισμένα κάθε χρονιά με τα αντίστοιχα ποδοσφαιρικά. (φωτό νο.1 = Κύπελλο Κυπελλούχων 1968, φωτό νο.2 = 1980, φωτό νο.3 = Κύπελλο Ελλάδας 1981, φωτό νο.4 = σαιζόν 1994-95)
αααααααααααααααα
ααααααααααααααα

αααααααα
αααααα


ααα
Με την ανάληψη της ΚΑΕ από τον επιχειρηματία Γιάννη Φιλίππου επιχειρήθηκε η δημιουργία ενός αμιγώς μπασκετικού εμβλήματος κατά τα πρότυπα του NBA. Το κιτς αυτό σχέδιο με την πορτοκαλί μπάλα και την «αμερικανιά» Eagles παρέμεινε μέχρι το 2004, όταν και τροποποιήθηκε αρκετά ώστε να μοιάζει με τον ποδοσφαιρικό θυρεό. Τη σαιζόν 2007-08, όταν οι Φιλίππου-Γρανίτσας αποστασιοποιήθηκαν πλήρως από τα τεκταινόμενα στη Βασίλισσα, η εικαστική έμπνευση του «Mr. ΦΑΓΕ» εγκαταλείφθηκε και το έμβλημα εξομοιώθηκε με αυτό του ποδοσφαίρου, με μόνη αλλαγή φυσικά την αντικατάσταση του F(ootball) C(lub) με το Β(asketball) C(lub).
Έμβλημα της Βασίλισσας από το 1996 ως το 2004
2004-2007
2007-2015

Στο μέσον της σαιζόν 2014-2015, στα πλαίσια της «αλλαγής σελίδας» με την ανάληψη της ΚΑΕ από το Μάκη Αγγελόπουλο, την επιστροφή της ομάδας στις υψηλές θέσεις της Α1 και την επανασυσπείρωση του κόσμου της, το έμβλημα της Βασίλισσας υποβλήθηκε σε ακόμα μία ριζική αλλαγή. Το άσπρο πλαίσιο στο θυρεό εξαφανίστηκε, το κίτρινο χρώμα έγινε πιο βαθύ, η μπάλα του μπάσκετ επανήλθε στο φόντο, αλλά διακριτικά αυτήν τη φορά, ο αετός ακολούθησε τα βήματα του αντίστοιχου ποδοσφαιρικού, με την υδρόγειο με τον σταυρό να επανεμφανίζεται, ενώ στο στήθος του προστέθηκαν δύο αστέρια που συμβολίζουν τα δύο Κύπελλα Κυπελλούχων Ευρώπης που έχει κατακτήσει ο σύλλογος, το 1968 στην Αθήνα και το 2000 στη Λωζάννη.


(Επισκεφτείτε και την ΑΕΚ Logos Gallery στη σελίδα του One love AEK στο facebook)

4 σχόλια :

  1. Να θυμούνται οι παλαιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι (κι αρκετοί παλαιοί επίσης). Ωραίο αφιέρωμα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Θα ήθελα ως αρειανός να κάνω κάποιες παρατηρήσεις για το σήμα της αεκ. Το άσπρο πλαίσιο στο ποδοσφαιρικό σήμα για ποιο λόγο προστέθηκε; Εμένα δε μου αρέσει καθόλου. Δε θα ήταν καλύτερα τα αρχικά ΑΕΚ να ήταν σε κίτρινο φόντο; Μάλιστα θα μπορούσατε να κάνετε το εξής. Το σήμα της αεκ να είναι μια ωραία βαθιά απόχρωση του κίτρινου (κι όχι αυτή η απαίσια πορτοκαλί-κεραμμυδί, υπερβολικά βαθιά κίτρινη απόχρωση, που εμφανίζεται πολλές φορές στις εφημερίδες κι αλλού) και το πλαίσιο με το ΑΕΚ να είναι κανονικό κίτρινο, για να δείξει την ενοποίηση και το σεβασμό προς όλες τις αποχρώσεις, που κατά καιρούς έχει χρησιμοποιήσει η αεκ. Αν και προσωπικά θα προτιμούσα το ανάποδο, δηλαδή το σήμα σε κανονικό κίτρινο όπως του Άρη και το πλαίσιο με το ΑΕΚ σε σκούρο κίτρινο. Μια άλλη εναλλακτική λύση είναι το σήμα σε ελαφρώς βαθύ κίτρινο και το πλαίσιο σε ακόμα πιο βαθύ κίτρινο. Τι γνώμη έχουν οι φίλοι της αεκ για την προσθήκη του άσπρου;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν με ξενίζει το άσπρο πλαίσιο, ίσως επειδή το έχω συνηθίσει, 20+ χρόνια πλέον. Προσωπικά αυτό που με χαλάει είναι η προσθήκη του "F.C." (και αναλόγως και του "Β.C.") κάτω από τον Αετό. Δε φτάνει που πρόκειται για πλεονασμό, είναι και σε ξένη γλώσσα. Ένας συνΕνωσίτης σε φόρουμ της ΑΕΚ το έχει χαρακτηρίσει ευστοχότατα "βλαχομπαρόκ". Θα ήθελα αντ' αυτού να αναγράφεται το έτος ίδρυσης του συλλόγου (1924) κάτω από το Δικέφαλο. Και μιας και είσαι Αρειανός, νομίζω το ίδιο συμβαίνει και με το έμβλημα του Άρη. Έχει το "F.C." κάτω από το θεό, είτε έχει το F δεξιά και το C αριστερά και το 1914 πουθενά. Κακόγουστο.

      Διαγραφή
  3. Ωραιο το αφιερωμα. Τη σεζον 1996-97 (την πρωτη του Ιωαννιδη) ειχαμε το κλασικο στρογγυλο σημα. Απο την επομενη, 1997-98 που πηγαμε τελικο Ευρωλιγκας, ειχαμε την "αμερικανια".

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Οι 10 δημοφιλέστερες αναρτήσεις της εβδομάδας